Η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών σε ορισμένα άτομα μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις που προσομοιάζουν με αλλεργική αντίδραση. Αυτό οφείλεται σε πολλούς και διαφόρους λόγους. Οι κυριότεροι είναι:

2. Το οινόπνευμα επιτείνει την έκκριση ισταμίνης από τον οργανισμό, αλλά περιέχει μερικές φορές και υψηλές πυκνότητες ισταμίνης.

3. Τα πρόσθετα που περιέχονται στα οινοπνευματώδη ποτά ενδέχεται να προκαλέσουν αντιδράσεις. Τα σπουδαιότερα από τα πρόσθετα είναι:

Η δράση του οινοπνεύματος στα αγγεία

Το οινόπνευμα προκαλεί διαστολή των αγγείων (αγγειοδιαστολή) και πολλά φυσιολογικά άτομα ενδέχεται να εμφανίζουν «κοκκίνισμα» στο δέρμα (κυρίως στο πρόσωπο) ή «μπούκωμα» στη μύτη (ρινική συμφόρηση) λίγα λεπτά μετά τη κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Τα άτομα που πάσχουν από ροδόχρου νόσο (rosacea) ή από σμηγματορροϊκή δερματίτιδα εμφανίζουν κατά κανόνα έντονη ερυθρότητα στο πρόσωπο (flushing) μετά τη πόση οινοπνευματωδών, χωρίς βέβαια αυτό να είναι αλλεργική αντίδραση. Για τον ίδιο λόγο, χαρακτηριστική είναι επίσης η εμφάνιση έντονων ρινικών συμπτωμάτων σε άτομα που πάσχουν από αγγειοκινητική ρινίτιδα. Η προκαλούμενη από το οινόπνευμα αγγειοδιαστολή στα αγγεία του στομάχου μπορεί να επιταχύνει την απορρόφηση των τροφών και με τον τρόπο αυτό να επιταχύνει και να επιδεινώσει την αλλεργική αντίδραση, στη περίπτωση που ένα άτομο πάσχει από τροφική αλλεργία.

Για να μεταβολισθεί το οινόπνευμα στον οργανισμό πρέπει να υπάρχει σε επαρκείς ποσότητες ένα ένζυμο που ονομάζεται ALDH (δεϋδρογονάση της αλδεϋδης). Εάν αυτό δεν ένζυμο δεν παράγεται σε ικανές ποσότητες από τον οργανισμό τότε σχηματίζονται μεγάλες ποσότητες ακεταλδεΰδης από το μεταβολισμό του οινοπνεύματος και κυκλοφορούν στον οργανισμό. Η ακεταλδεΰδη είναι ερέθισμα για την απελευθέρωση ισταμίνης από τον οργανισμό και με τον τρόπο αυτό μπορεί να προκληθούν αντιδράσεις που μοιάζουν με αυτές της αλλεργίας. Περίπου το 50% των Κινέζων, των Γιαπωνέζων και των Κορεατών εμφανίζουν έλλειψη του ενζύμου ALDH, γι` αυτό εμφανίζουν συχνότερα από άλλους λαούς το χαρακτηριστικό flushing στο πρόσωπο. Πιθανότατα αυτός είναι και ο λόγος που οι λαοί αυτοί εμφανίζουν από τις χαμηλότερες συχνότητες αλκοολισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οινόπνευμα και ισταμίνη

Αναφέρθηκε ότι το οινόπνευμα προκαλεί απελευθέρωση ισταμίνης από τον οργανισμό. Η ισταμίνη, ως γνωστόν, απελευθερώνεται σε μεγάλες ποσότητες κατά τη διάρκεια μίας αλλεργικής αντίδρασης και ευθύνεται για τη δημιουργία των περισσοτέρων αλλεργικών συμπτωμάτων. Επιπλέον, ορισμένα αλκοολούχα ποτά περιέχουν υψηλές ποσότητες ισταμίνης, όπως είναι τα κόκκινα κρασιά και η σαμπάνια. Σε μία μελέτη το 1993 μετρήθηκε η περιεκτικότητα σε ισταμίνη σε 52 διαφορετικά κρασιά και μπύρες και βρέθηκαν οι ακόλουθες τιμές:

Κατά συνέπεια το λευκό κρασί περιέχει τη χαμηλότερα πυκνότητα ισταμίνης.

Οινοπνευματώδη και πρόσθετα

Θειώδη άλατα

Από την εποχή που λατρευόταν ο Διόνυσος στην Αρχαία Ελλάδα και μετέπειτα προστίθενται για μία σειρά από λόγους θειώδη άλατα («το αλάτι») στη παρασκευή του οίνου. Τα θειώδη σήμερα ανήκουν στα πρόσθετα των τροφίμων με τη κωδική ονομασία Ε220-Ε227 και χρησιμοποιούνται σε μία πλειάδα παρασκευασμάτων τροφής. Για πολλούς λόγους, ίσως ο σημαντικότερος να είναι διότι απελευθερώνουν διοξείδιο του θείου (SO2) που ερεθίζει τους βρόγχους (αλλά και για άλλους μη-κατανοητούς μέχρι σήμερα λόγους) ενδέχεται τα θειώδη άλατα να προκαλέσουν επιδείνωση του άσθματος στα ασθματικά άτομα. Σε αντίθεση με τη περιεκτικότητα σε ισταμίνη, τα κόκκινα κρασιά έχουν τη μικρότερη περιεκτικότητα σε θειώδη συγκριτικά με τους λευκούς, ημίγλυκους ή γλυκείς οίνους. Παραδεκτή πυκνότητα σε θειώδη για να χαρακτηρισθεί το κρασί «ελεύθερο από θειώδη» είναι κάτω από 10 ppm (μέρη ανά εκατομμύριο).

Σαλικυλικά.

Έχει αναφερθεί σε ειδικό κεφάλαιο ότι τα σαλικυλικά μπορεί να επιδεινώσουν το άσθμα και την κνίδωση και ότι υπάρχουν φυσιολογικά σε πολλά τρόφιμα. Υψηλά επίπεδα σαλικυλικών ανευρίσκονται στα σταφύλια, στο κρασί και στη μπύρα, ενώ αντιθέτως στο ουίσκι και στο τζιν είναι σε χαμηλές πυκνότητες.

Βύνη και λυκίσκος

Έχουν περιγραφεί αντιδράσεις (αλλεργικό shock) σε 3 άτομα στην Ισπανία μετά τη κατανάλωση μπύρας, οφειλόμενες σε υπερευαισθησία στο κριθάρι. Επίσης έχει αναφερθεί στη Γαλλία άτομο που εμφάνιζε πυρετό, αρθραλγίες και κνίδωση κάθε φορά που έπινε μπύρα και όπως απεδείχθη οφειλόταν σε ευαισθησία στο λυκίσκο. Ο λυκίσκος (Humulus lupulus), ανήκει στην οικογένεια της κάνναβης.

Συνεπώς, η αλλεργία στη μπύρα είναι εξαιρετικώς σπάνια γι` αυτό άλλωστε και η μεγάλη κατανάλωση σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.

Ένζυμα

Διάφορα ένζυμα κατά την οινοπνευματοποιία, ανήκοντα στους σακχαρομύκητες (Saccharomyces cerevisiae) πολύ σπάνια μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις.

Επιμέλεια κειμένου:
Δημήτριος Παπαϊωάννου - Αλλεργιολόγος