Τι είναι το φυσικό λάστιχο;

Το φυσικό λάστιχο αποτελεί το προϊόν της χημικής κατεργασίας του γαλακτώδους ωπού του φυτού Hevea brasiliensis, που φύεται στη Κεντρική και Νότιο Αμερική ( κυρίως στη Βραζιλία), αλλά καλλιεργείται στην Ασία και Αφρική. Αποτελείται κυρίως από το πολυμερές 1,4-πολυισοπρένιο, αλλά περιέχει και πλήθος άλλων ουσιών (υδατανθράκων, λιπιδίων, πεπτιδίων, λιποπρωτεϊνών και νουκλεϊνικών οξέων κλπ). Χρησιμοποιείται σε πλήθος αντικειμένων της καθημερινής ζωής, που ο αριθμός τους ξεπερνά τις 40.000.

Γιατί το λάστιχο έγινε ξαφνικά αλλεργιογονική ουσία;

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του `80 δεν υπήρχε σημαντική έκθεση στο λάστιχο για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού στη καθημερινή ζωή. Περί το 1987 άρχισε η μεγάλη εκστρατεία πρόληψης του AIDS, με αποτέλεσμα την εκτεταμένη χρήση χειρουργικών γαντιών και προφυλακτικών, προϊόντα αποκλειστικά κατασκευασμένα από φυσικό λάστιχο. Η κατακόρυφη αύξηση της έκθεσης οδήγησε σε δραματική αύξηση των περιπτώσεων αλλεργίας στο λάστιχο κυρίως σε ομάδες όπως άτομα ανήκοντα σε χώρους παροχής υπηρεσιών Υγείας, ασθενείς με συχνές ιατρικές επεμβάσεις ή χρήση καθετήρων από λάστιχο κλπ.

Πόσο συχνή είναι η αλλεργία στο λάστιχο;

Για πριν την δεκαετία του `80 δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία. Μετά την ευρεία εφαρμογή προϊόντων από λάστιχο η συχνότητα στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι είναι περί το 1%, χωρίς τα τελευταία 3-4 χρόνια να δείχνει ανοδικές τάσεις, μάλλον δηλαδή η κορύφωση της «επιδημίας» έχει παρέλθει.

Σε ειδικές ομάδες όπως οι Υγειονομικοί υπολογίζεται ότι η συχνότητα κυμαίνεται ευρύτατα από 2% έως και 17%, καθώς και στους ασχολούμενους με την κατεργασία του λάστιχου η συχνότητα πιθανόν να φθάνει το 10%.

Ποιες είναι οι ομάδες κινδύνου;

• ¶τομα ασχολούμενα στο χώρο της Υγείας
• Εργαζόμενοι σε βιομηχανία παραγωγής λάστιχου
• ¶τομα με δισχιδή ράχη και ουρογεννητικές ανωμαλίες
• ¶τομα με ιστορικό πολλαπλών χειρουργικών επεμβάσεων ή έκθεση των βλεννογόνων τους σε latex σε νεαρή ηλικία
• ¶τομα με ιστορικό ατοπίας (αλλεργικής προδιάθεσης) ή αλλεργικής νόσου ή τροφικής αλλεργίας σε μπανάνα, avocado, ακτινίδιο, κάστανο, πεπόνι, τομάτα, σέληνο.

Πως εκδηλώνεται η αλλεργία στο λάστιχο;

Κυρίως με δύο μορφές.

Η πρώτη και πιο συχνή είναι η καλούμενη επιβραδυνόμενη υπερευαισθησία με κλασικό παράδειγμα την δερματίτιδα εξ επαφής. Αυτή έχει δύο μορφές την:

ΟΞΕΙΑ ΜΟΡΦΗ : Στο σημείο επαφής μετά από 18-24 ώρες εμφανίζεται έντονος κνησμός με επιδεινούμενη ερυθρότητα, οίδημα (πρήξιμο) και δυνατόν να σχηματισθεί βλατιδοφυσσαλιδώδες εξάνθημα, αφήνοντας μια φλεγμονώδη περιοχή. Η βλάβη φθάνει στα τυπικά στάδια της απολέπισης ή/και το σχηματισμό εσχάρας.

ΧΡΟΝΙΑ ΜΟΡΦΗ: Απαντάται σε περιοχές του δέρματος με συνεχή έκθεση στο αλλεργιογόνο. Ανάλογα με το βαθμό χρονιότητας εμφανίζεται πολυμορφία των βλαβών ( βλατίδες, βλατιδοφυσσαλιδώδες εξάνθημα, διαβρώσεις, εσχάρες) και αν επιμείνει επί μακρόν οδηγεί σε λειχηνοποίηση, υπερκεράτωση, ραγάδες και απολέπιση.

Η δεύτερη είναι η κλασσική αλλεργική αντίδραση άμεσου τύπου (σχηματίζονται δηλαδή IgE αντισώματα), με κλασικές κλινικές εκδηλώσεις όπως ρινίτιδα, άσθμα ή ακόμη και αλλεργικό shock.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Η βάση είναι το ιστορικό, πρέπει δηλαδή να υποπτευθεί ο ασθενής ή ο γιατρός ότι πιθανόν να είναι αλλεργία στο λάστιχο. Η δερματίτιδα εξ επαφής επιβεβαιώνεται με τα κλασικά patch tests. Για την αντίδραση άμεσου τύπου ισχύει ότι με τα υπόλοιπα αλλεργιογόνα, δηλαδή δερματικές δοκιμασίες νυγμού (prick tests) - υπάρχουν στο εμπόριο αντιδραστήρια- , καθώς και η αναζήτηση στον ορό IgE αντισωμάτων (RAST), αν και στα τελευταία δεν υπάρχουν αντιδραστήρια για όλα τα αντιγόνα του λάστιχου.

Πως θεραπεύεται;

Η μόνη θεραπεία είναι η αποφυγή χρήσης προϊόντων που περιέχουν λάστιχο. Ο πίνακας περιέχει ενδεικτικά κάποια από αυτά, άλλωστε ξεπερνούν τις 40.000 είδη:

Απαιτείται προσοχή σε ορισμένες σημάνσεις προϊόντων ότι είναι «latex free», επειδή μπορεί να σημαίνει ότι περιέχουν latex σε πολύ μικρές ποσότητες. Ελάχιστη ποσότητα latex εάν έλθει σε επαφή με το αλλεργικό άτομο μπορεί να έχει μοιραία αποτελέσματα.

Προσοχή απαιτείται στην εισπνοή της πούδρας (ταλκ) που έχουν τα χειρουργικά γάντια, διότι μπορεί να είναι προσκολλημένα σωματίδια latex.

Υπάρχουν στην αγορά διαθέσιμα προϊόντα (γάντια, προφυλακτικά, καθετήρες κλπ) που αποτελούνται από πολυμερείς ουσίες όπως είναι το βινύλιο, νεοπρένιο τα οποία είναι ασφαλή στα άτομα με αλλεργία στο λάστιχο.

Πάντοτε το άτομο που έχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αλλεργικού shock στο λάστιχο πρέπει να έχει μαζί του το set αντιμετώπισης Συστηματικής Αναφυλαξίας (συσκευή αυτόματης έγχυσης αδρεναλίνης, κορτικοειδές, αντιισταμινικό και συσκευή εισπνοών βρογχοδιασταλτικού), στην περίπτωση τυχαίας επαφής με προϊόντα από λάστιχο.

Επιμέλεια κειμένου:
Δημήτριος Παπαϊωάννου - Αλλεργιολόγος

top