Τι είναι;

Ρινίτιδα είναι ένας γενικός όρος, ο οποίος σημαίνει φλεγμονή της ρινός. Αλλεργική ρινίτιδα σημαίνει ότι υπάρχει στο βλεννογόνο της μύτης αλλεργικής αιτιολογίας φλεγμονή, η οποία προκαλεί τα γνωστά συμπτώματα της ρινίτιδας.

Τι προκαλεί ρινίτιδα;

Πολλές αιτίες μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή στο βλεννογόνο της ρινός. Το πιο συχνό αίτιο για όλους τους ανθρώπους είναι οι ιοί του κοινού κρυολογήματος. Το δεύτερο συχνότερο αίτιο είναι τα αλλεργιογόνα και συγκεκριμένα τα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα (γύρεις δένδρων και φυτών, σπόρια μυκήτων, αλλεργιογόνα οικόσιτων ζώων και των ακάρεων της οικιακής σκόνης, αλλεργιογόνα σχετιζόμενα με το χώρο εργασίας). Τα αλλεργιογόνα προκαλούν αλλεργική ρινίτιδα ΜΟΝΟ στα ευαισθητοποιημένα (αλλεργικά) άτομα. Πολλά επίσης άλλα αίτια μπορεί να προκαλέσουν ρινίτιδα, γι' αυτό είναι πολλές και οι μορφές της ρινίτιδας.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Σε κάθε μορφής ρινίτιδα τα συμπτώματα είναι λίγο έως πολύ ίδια. Υπάρχει ρινική καταρροή, κνησμός στη μύτη, απόφραξη (ρινική συμφόρηση), πταρμοί. Στην αλλεργική ρινίτιδα συνήθως συνυπάρχουν συμπτώματα από τα μάτια (επιπεφυκίτιδα) ή/και από τους πνεύμονες (άσθμα), κνησμός στην υπερώα (ουρανίσκος) ή στα αυτιά. Εάν υπάρχει έντονη ρινική απόφραξη ή συνυπάρχουν ρινικοί πολύποδες τότε επηρεάζεται και η όσφρηση (μείωση έως και πλήρης απώλεια) και σε μετέπειτα χρόνο και η γεύση, αφού οι δύο αυτές αισθήσεις σχετίζονται άμεσα.

Πως θα ξεχωρίσω εάν πρόκειται για αλλεργική ρινίτιδα ή απλό κρυολόγημα;

Τα συμπτώματα όπως ελέχθη είναι παρόμοια. Υπάρχουν όμως κάποια σημεία που διαφοροποιούν τις δύο καταστάσεις και μπορεί να αξιολογηθούν ακόμη και από τον ίδιο τον ασθενή.

Συμπτώματα: Στο κρυολόγημα συνήθως πρώτα εμφανίζονται οι πταρμοί, μετά η ρινική καταρροή και τελευταία η ρινική συμφόρηση. Στην Αλλεργική ρινίτιδα εμφανίζονται όλα μαζί.

Διάρκεια των συμπτωμάτων: Στο κρυολόγημα συνήθως η διάρκεια δεν ξεπερνά τις 7 έως 10 ημέρες το μέγιστο, ενώ στην αλλεργική ρινίτιδα επιμένουν όσο το άτομο εκτίθεται στο υπεύθυνο αλλεργιογόνο (για παράδειγμα όσο διαρκεί η αυξημένη πυκνότητα γύρεων στην ατμόσφαιρα την άνοιξη, ή το αλλεργικό στη γάτα άτομο επισκεφθεί σπίτι που φιλοξενεί γάτα).

Ρινικές εκκρίσεις: Συνήθως το κρυολόγημα προκαλεί παραγωγή κιτρινωπής ή κιτρινοπράσινης χροιάς εκκρίσεις, ενώ αντιθέτως στην αλλεργική ρινίτιδα οι εκκρίσεις είναι λευκές και υδαρείς.

Πταρμοί: Είναι πολύ συχνοί στην αλλεργική ρινίτιδα και συνήθως εμφανίζονται «κατά ριπάς», δηλαδή 3-4 πταρμοί συνεχείς.

Εποχή του έτους: Το κρυολόγημα είναι συχνό τους χειμερινούς μήνες, ενώ η αλλεργική ρινίτιδα συνήθως άνοιξη και φθινόπωρο (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να έχει ολοετή κατανομή).

Πυρετός: Στο κοινό κρυολόγημα συχνά συνυπάρχει και πυρετική κίνηση, ενώ κατά τεκμήριο απουσιάζει στην αλλεργική ρινίτιδα.

Τι επιπλοκές μπορεί να έχει η αλλεργική ρινίτιδα;

Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η χρονιότητα, η βαρύτητα των συμπτωμάτων κλπ. Η αμιγής εποχική αλλεργική ρινίτιδα συνήθως δεν δημιουργεί επιπλοκές αν και τις περισσότερες φορές είναι ο προάγγελος αλλεργικού άσθματος. Κεφαλαλγία, αδυναμία καταβολή μπορεί να εμφανίζονται στην αλλεργική ρινίτιδα ή να αποτελούν συμπτώματα παραρρινοκολπίδας, η οποία αποτελεί συχνή επιπλοκή της ρινίτιδας. Τα τελευταία χρόνια διεθνώς έχει εισαχθεί ο όρος ρινοκολπίτις, για να επισημανθεί η στενή συσχέτιση της ρινίτιδας με την παραρρινοκολπίτιδα. Η ορώδης (εκκριτική) μέση ωτίτιδα είναι μία άλλη επιπλοκής της αλλεργικής ρινίτιδας. Η επιπλοκή αυτή είναι ιδιαίτερης σημασίας στα παιδιά, γιατί δυνατόν να οδηγήσει σε διαταραχές της ακοής με αποτέλεσμα τη διαταραχή στην εξέλιξη του λόγου ή σε μαθησιακές δυσκολίες. Η χρόνια αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να προκαλέσει έντονη υπερτροφία του ρινικού βλεννογόνου, μη αναστρέψιμη φαρμακευτικά και ενδεχομένως να απαιτηθεί χειρουργική παρέμβαση. Στους ρινικούς πολύποδες μέχρι τώρα δεν έχει ερμηνευθεί πλήρως η αιτιοπαθογένεια τους και η συσχέτιση τους με την αλλεργική ρινίτιδα. Υπάρχει μάλιστα μία κατηγορία ασθενών που εμφανίζουν ρινικούς πολύποδες - άσθμα - ευαισθησία (δυσανεξία) στην ασπιρίνη (ή σε παρόμοια με αυτή φάρμακα) και στους οποίους δεν μπορεί με τις κλασικές μέχρι σήμερα μεθόδους να απομονωθεί εξωγενές αίτιο (αλλεργιογόνο).

Σε όλες τις περιπτώσεις προς όφελος του ασθενούς είναι ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ η στενή συνεργασία Ωτορινολαρυγγολόγου και Αλλεργιολόγου.

Ποια είναι τα αίτια της αλλεργικής ρινίτιδας;

Για την εποχική μορφή της αλλεργικής ρινίτιδας συνήθως τα αίτια είναι οι γύρεις και σπανίως τα ακάρεα της οικιακής σκόνης και οι μύκητες. Αντιθέτως στην καθ' όλο το έτος (ολοετή) μορφή συνήθως ευθύνονται τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, οι μύκητες, τα αλλεργιογόνα των ζώων και σπανίως γύρεις όπως του φυτού parietaria (περδικάκι) ή των αγρωστωδών.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Πάντοτε με την κλασική μεθοδολογία, δηλαδή λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση και παρακλινικός (εργαστηριακός) έλεγχος. Ο γιατρός σας θα σας υποβάλλει απαραιτήτως σε έλεγχο με δερματικές δοκιμασίες και ενδεχομένως συμπληρωματικά σε εξετάσεις αίματος ( RAST). Εάν απαιτηθεί μπορεί να προχωρήσει σε ειδικές εξετάσεις (π.χ. ρινική πρόκληση), ακτινογραφία ή να σας παραπέμψει σε ΩΡΛ ιατρό για ρινική ενδοσκόπηση.

Πως θεραπεύεται η αλλεργική ρινίτιδα;

Η πρόληψη είναι η καλλίτερη, αποτελεσματικότερη και φθηνότερη λύση. Δυστυχώς δεν είναι πάντοτε εφικτή. Η φαρμακοθεραπεία δίνει σήμερα καλά αποτελέσματα. Η ειδική ανοσοθεραπεία (εμβόλια) προσφέρει σημαντική και προπαντός αιτιολογική θεραπεία, μειώνοντας τα συμπτώματα κατά 60-80% ή και περισσότερο και πιθανότατα μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης αλλεργικού άσθματος.

Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται στην θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας;

ΚΑΝΟΝΑΣ είναι ότι κάθε φαρμακευτική αγωγή πρέπει να είναι εξατομικευμένη και υπεύθυνος γι' αυτό είναι ο θεράπων ιατρός σας. Τα αντιϊσταμινικά είναι τα φάρμακα πρώτης επιλογής. Σήμερα πρέπει να προτιμώνται τα νεότερης γενιάς διότι δεν προκαλούν σημαντική ή και καθόλου καταστολή (ή υπνηλία) και έτσι δεν περιορίζουν τη δραστηριότητα του ατόμου. Τα τοπικά κορτικοειδή σε μορφή sprays είναι τα αποτελεσματικότερα και ασφαλή φάρμακα για την αντιμετώπιση της αλλεργικής ρινίτιδας. Τα αντιαλλεργικά φάρμακα παράγωγα του χρωμογλυκικού νατρίου και της νεδοχρωμίλης είναι απολύτως ασφαλή φάρμακα, αλλά απαιτούν συχνή χρήση για να είναι αποτελεσματικά και συνήθως χρησιμοποιούνται για πρόληψη πριν από την αναμενόμενη έναρξη των συμπτωμάτων. Τα αντιχολινεργικά ελέγχουν μόνο τη ρινική καταρροή και δεν έχουν ευρεία εφαρμογή. Τα αγγειοσυσπαστικά φάρμακα είτε τα τοπικά σε μορφή sprays ή gel πρέπει να χρησιμοποιούνται ΑΥΣΤΗΡΑ για λίγες ημέρες (το μέγιστο 4-5 ημέρες), διότι η παρατεταμένη χρήση τους προκαλεί φαρμακευτική ρινίτιδα. Τα αγγειοσυσπαστικά από του στόματος επίσης πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή, ιδιαιτέρως σε άτομα με υπέρταση ή καρδιαγγειακά προβλήματα.

Η αποτελεσματικότητα κάθε φαρμακευτικής αγωγής έχει ΑΜΕΣΗ ΣΧΕΣΗ με τη σωστή χρήση των φαρμάκων, τόσο στη δοσολογία, χρόνο αγωγής όσο και στη τεχνική. Για παράδειγμα, τα ρινικά sprays πρέπει να χρησιμοποιούνται με το κεφάλι σκυφτό και όχι σε έκταση προς τα πίσω. Επίσης τα τοπικά κορτικοειδή θέλουν κάποιες ημέρες για να δώσουν το μέγιστο της αποτελεσματικότητας τους.

Τι άλλο πρέπει να αποφεύγει το άτομο που πάσχει από αλλεργική ρινίτιδα;

Τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας δεν πυροδοτούνται μόνο από το ή τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα. Πολλοί άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες μπορεί να προκαλέσουν τη συμπτωματολογία. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι απότομες μεταβολές θερμοκρασίας (π.χ. από εξωτερικό ζεστό περιβάλλον σε κλιματιζόμενο χώρο ή το αντίθετο) ή υγρασίας, η έκθεση (εισπνοή) έντονων οσμών (π.χ. απορρυπαντικά, αποσμητικά, λαδομπογιές, κολώνιες κλπ) ή σκόνης. Ακόμη και η ψυχοσυναισθηματική φόρτιση μπορεί να αποτελέσει εκλυτικό παράγοντα.

Πόσο συχνή είναι η αλλεργική ρινίτιδα;

Πάρα πολύ συχνή στις Δυτικές κοινωνίες και εμφανίζει συνεχώς αυξητικές τάσεις. Στη χώρα μας ξεπερνά το 25% σε νεαρούς ενήλικες, εμφανίζοντας σχεδόν τετραπλασιασμό της συχνότητας της σε 10-15 χρόνια. Περίπου τα ίδια συμβαίνουν σε όλες τις «δυτικού τύπου» κοινωνίες και από τις υπάρχουσες πληροφορίες η συχνότητα της κυμαίνεται ευρύτατα από 10% έως και να ξεπερνά το 35% σε χώρες όπως η Ν. Ζηλανδία και η Αυστραλία.

Πόσο επικίνδυνη είναι η αλλεργική ρινίτιδα;

Η αλλεργική ρινίτιδα δεν είναι θανατηφόρος, αλλά και επιπλοκές μπορεί να έχει (που αναφέρθηκαν) και είναι παράγων κινδύνου για εκδήλωση άσθματος, αλλά το σημαντικότερο πρόβλημα είναι η δραματική μείωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με ότι αυτό συνεπάγεται σε προσωπικό, κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο.

Τι είναι η αγγειοκινητική ρινίτιδα;

Είναι ένας γενικός όρος (σήμερα ίσως ξεπερασμένος) για να δηλώσει μία υποκατηγορία της μη-αλλεργικής ρινίτιδας, η οποία έχει την ίδια συμπτωματολογία με αυτή της αλλεργικής ρινίτιδας, όμως δεν έχει εποχική κατανομή και πυροδοτούνται τα συμπτώματα κυρίως με ερεθιστικούς παράγοντες (αυτούς που αναφέρθηκαν για την αλλεργική ρινίτιδα). Επειδή οι ομοιότητες είναι πολλές πρέπει να ελέγχεται το άτομο για πιθανή ευαισθητοποίηση, να συνεκτιμώνται άλλοι δυνητικά αιτιολογικοί παράγοντες και τελικά η διάγνωση γίνεται εξ αποκλεισμού.

Επιμέλεια κειμένου:

Δημήτριος Παπαϊωάννου - Αλλεργιολόγος

top