Ποιος είναι ο σκοπός τους;

Εάν ένα άτομο είναι αλλεργικό σε μία ουσία σημαίνει ότι το ανοσιακό του σύστημα υπεραντιδρά στη συγκεκριμένη ουσία και προκαλείται η αλλεργική αντίδραση. Τις ουσίες αυτές τις ονομάζουμε αλλεργιογόνα. Είναι πολύ σημαντικό να εντοπισθεί το(τα) υπεύθυνο(α) αλλεργιογόνο(α), διότι μπορεί να δοθούν οδηγίες μερικής ή ολικής αποφυγής (πρόληψη) ή να σχεδιασθεί ένα θεραπευτικό πρόγραμμα ειδικής απευαισθητοποίησης (ανοσοθεραπεία).

Με ποιο τρόπο γίνεται ο εντοπισμός του υπεύθυνου αλλεργιογόνου;

Ανάλογα με το είδος του αλλεργιογόνου εφαρμόζεται και η αντίστοιχη διαγνωστική δοκιμασία. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν πολλών ειδών αλλεργικά tests και εφαρμόζεται το κατάλληλο ανά περίπτωση. Η πλειονότητα των αλλεργιογόνων ουσιών προκαλεί στον οργανισμό τη παραγωγή ειδικών αντισωμάτων (ονομάζονται IgE αντισώματα), τα οποία κυκλοφορούν ελεύθερα στο αίμα, αλλά κυρίως καθηλώνονται σε κάποια κύτταρα που ονομάζονται σιτευτικά κύτταρα (ευρίσκονται σε αφθονία στο δέρμα και σε άλλα όργανα) και βασεόφιλα κύτταρα (ανήκουν στα λευκά αιμοσφαίρια). Κατά συνέπεια μπορούμε να αναζητήσουμε τα IgE αντισώματα στο αίμα (ονομάζεται δοκιμασία RAST) και στο δέρμα (οι γνωστές δερματικές δοκιμασίες νυγμού ή/και με ενδοδερμική ένεση χορήγηση του αλλεργιογόνου).

Υπάρχουν περιπτώσεις που δεν παράγεται IgE αντίσωμα έναντι του αλλεργιογόνου, αλλά παράγονται ειδικά κύτταρα από το ανοσιακό σύστημα, όπως συμβαίνει στη δερματίτιδα εξ επαφής (π.χ. στο νικέλιο). Σε αυτές τις περιπτώσεις η αναζήτηση του υπεύθυνου αλλεργιογόνου γίνεται με τις επιδερμιδικές δερματικές δοκιμασίες ( patch tests).

Μερικές φορές απαιτούνται ειδικές διαγνωστικές δοκιμασίες στις οποίες χορηγείται με συγκεκριμένο τρόπο το πιθανά ύποπτο αλλεργιογόνο στον ασθενή, ώστε να αναπαραχθούν (ή όχι) τα συμπτώματα. Οι δοκιμασίες αυτές ονομάζονται ειδικές προκλήσεις και εφαρμόζονται για ποικίλα αλλεργιογόνα. Για παράδειγμα, υπάρχει η τροφική πρόκληση για τροφικά αλλεργιογόνα, η φαρμακευτική πρόκληση για φάρμακα. Για τα αεροαλλεργιογόνα που προκαλούν αναπνευστική αλλεργία εφαρμόζεται η πρόκληση οργάνων - στόχων, δηλαδή πρόκληση του επιπεφυκότα, ρινική και βρογχική πρόκληση.

Ειδικές προκλήσεις εφαρμόζονται για τις φυσικές κνιδώσεις, ώστε το άτομο εκτιθέμενο στον φυσικό παράγοντα που προκαλεί το πρόβλημα του να αναπαραγάγει τη συμπτωματολογία (π.χ. δοκιμασία πάγου, πίεσης, δερμογραφισμού, άσκησης κλπ).

Είναι εμφανές από τα ανωτέρω ότι η φράση «θέλω να κάνω ένα αλλεργικό test για να βρω τι με πειράζει» επιδέχεται πολλών απαντήσεων.

Πως γίνονται οι δερματικές δοκιμασίες νυγμού;

Οι δερματικές δοκιμασίες νυγμού είναι απλές στην τεχνική, γρήγορες στο αποτέλεσμα τους, ακριβείς, ασφαλείς, γίνονται σε όλες σχεδόν τις ηλικίες και είναι σχετικά μη-δαπανηρές. Στην εσωτερική επιφάνεια του αντιβραχίου τοποθετείται μικρή σταγόνα διαλύματος του αλλεργιογόνου και με μία καρφίδα προκαλείται ένας μικρός νυγμός στο δέρμα (είναι ανώδυνος, απλώς να εισέλθει ελάχιστη ποσότητα του διαλύματος στο δέρμα) και μετά από αναμονή 15-20 λεπτών γίνεται η ανάγνωση του αποτελέσματος. Επί θετικού ευρήματος σχηματίζεται στο σημείο του νυγμού αντίδραση, όπως ακριβώς αυτή που δημιουργείται μετά από τσίμπημα κουνουπιού.

Τι σημαίνει μία θετική δερμοαντίδραση νυγμού;

Μεγέθυνση

Κατ' αρχάς σημαίνει ότι το άτομο είναι ευαισθητοποιημένο στην ουσία (αλλεργιογόνο) που προκάλεσε την αντίδραση στο δέρμα, ΑΛΛΑστο κατά πόσον έχει κλινική σημασία για τη συμπτωματολογία του ασθενούς μένει να αξιολογηθεί από τον Αλλεργιολόγο. Τούτο διότι πολλά άτομα μπορεί να είναι ευαισθητοποιημένα σε κάποια αλλεργιογόνα χωρίς όμως να εμφανίζουν καμία νόσο, συνεπώς τα αποτελέσματα των δερματικών δοκιμασιών ΠΡΕΠΕΙ ΠΑΝΤΟΤΕ να συνεκτιμώνται με το ιστορικό του ασθενούς και με άλλες παραμέτρους.

Ποια αλλεργιογόνα ελέγχονται με δερμοαντίδραση νυγμού;

Μεγέθυνση

Οι δερματικές δοκιμασίες νυγμού ( skin prick tests) είναι κατάλληλες για τον έλεγχο πολλών αλλεργιογόνων, ΟΧΙ ΟΜΩΣ όλων. Τα αεροαλλεργιογόνα (γύρεις δένδρων και φυτών, τα αλλεργιογόνα των ακάρεων της οικιακής σκόνης , των ζώων και των μυκήτων της ατμόσφαιρας) και τα τροφικά αλλεργιογόνα ελέγχονται συνήθως με δερματικές δοκιμασίες νυγμού. Τα αλλεργιογόνα φαρμακευτικών ουσιών και του δηλητηρίου των Υμενοπτέρων (μέλισσας και σφηκών) ελέγχονται συνήθως με συνδυασμό δερματικών δοκιμασιών νυγμού και ενδοδερμικών δοκιμασιών.

Είναι ασφαλείς οι δερμοαντιδράσεις νυγμού;

Οι δερματικές δοκιμασίες νυγμού ( skin prick tests) είναι οι ασφαλέστερες όλων. Εάν προκληθεί συστηματική αντίδραση εξ' αιτίας δερματικών δοκιμασιών νυγμού ανακοινώνεται διεθνώς ως το ΣΠΑΝΙΟ περιστατικό και τέτοιες αναφορές στη διεθνή βιβλιογραφία είναι εξαιρετικά σπάνιες μέχρι σήμερα, παρά το γεγονός ότι είναι μία εξέταση ρουτίνας.

Είναι δαπανηρές οι δερμοαντιδράσεις νυγμού;

Το κόστος είναι σχετικά χαμηλό. Συγκριτικά με αντίστοιχη δοκιμασία RAST (αναζήτηση του αντισώματος στο αίμα) είναι περίπου οκτώ φορές φθηνότερη.

Σε ποιες ηλικίες μπορεί να γίνουν οι δερμοαντιδράσεις νυγμού;

Δεν υπάρχει σαφής περιορισμός στην ηλικία του ατόμου, ακόμη και στο πρώτο χρόνο της ζωής. Σε πολύ ηλικιωμένα άτομα καθίσταται δυσχερής η εξέταση διότι το δέρμα του ηλικιωμένου ατόμου έχει χάσει σημαντικό μέρος της σπαργής του.

Σε ποιες περιπτώσεις δεν μπορεί να γίνουν οι δερμοαντιδράσεις νυγμού;

Υπάρχουν λίγες περιπτώσεις που οι δερματικές δοκιμασίες νυγμού δεν μπορεί να επιτελεσθούν. Για παράδειγμα όταν υπάρχουν εκτεταμένες δερματικές βλάβες στα σημεία που γίνονται οι δοκιμασίες (εσωτερική επιφάνεια αντιβραχίου ή στη ράχη), όπως δυνατόν να συμβεί σε βαρεία ατοπική δερματίτιδα, επίσης εάν το άτομο λαμβάνει κάποια φάρμακα (αντιϊσταμινικά, ορισμένα ηρεμιστικά κλπ) καθώς σε άλλες σπάνιες περιπτώσεις.

Υπάρχουν δοκιμασίες για τη διάγνωση των αλλεργικών παθήσεων που δεν έχουν επιστημονική τεκμηρίωση;

Δυστυχώς ναι. Στη χώρα μας, αλλά και σε πολλές προηγμένες χώρες «κυκλοφορούν» και διαφημίζονται διαγνωστικές μεθοδολογίες για τις αλλεργικές παθήσεις, οι οποίες ελάχιστη ή καμία σχέση δεν έχουν με αυτό που επαγγέλλονται. Test κυτταροτοξικότητας, test Rinkel, test αναζήτησης IgG αντισωμάτων για τροφική αλλεργία, test υποδόριας πρόκλησης και εξουδετέρωσης είναι μερικά από τα περίεργα (αν όχι ύποπτα) tests που υπάρχουν εδώ ή στο εξωτερικό. Η καλλίτερη συμβουλή είναι να εμπιστεύεστε κάποιον ή κάποιαν που ΕΠΙΣΗΜΩΣ έχει την ειδικότητα της Αλλεργιολογίας.

Επιμέλεια κειμένου:

Δημήτριος Παπαϊωάννου - Αλλεργιολόγος

top